Mgbe ị na-eche banyere nri Caribbean, ihe ikpeazụ nke nwere ike iburu n'uche bụ mmetụta Chinese. Ma, ọ bụ n'ebe ahụ ma ọ bụ ihe a ma ama na àgwàetiti ndị ji iji aka ha eme ihe. Ka ọ na-erule n'afo afọ 1800, a kwụsịrị ịgba ohu n'ime agwaetiti niile. N'ịmara na ọnọdụ ndị ogbenye na-arụ ọrụ na mmegbu, ndị ohu a tọhapụrụ agbahapụ adịghị achọ ịnakwere ọrụ na ndị nwe ha. Ndị nwe ụlọ na-achọ ọrụ ọhụrụ nke ọrụ ego na-abaghị uru ma tụgharịa ịbịpụta ndị ọrụ si n'aka China na India.
Mkpụrụ obi ọjọọ ndị a na-eweta ọdịnala nri ha, usoro nri, na ihe ndị ha na ha na-eri, bụ nke, ka oge na-aga, aghọwo akụkụ nke nri ndị dị egwu nke Caribbean.
Ndị China na-abịarute na Caribbean:
Ị nwere ike jụọ onwe gị ihe kpatara onye ọ bụla ga - eji nọrọ n'ihe ize ndụ na ọnwụ na ọrịa ma jiri aka ya nyefee onwe gị ka ọ bụrụ ohu n'ime ala dị anya. Azịza ya abụghị ihe ijuanya. Ihe ka ọtụtụ ná ndị si mba ọzọ si n'ógbè ndịda China, Fujian, na Guangdong. Ha si n'ezinụlọ ndị dara ogbenye na-enwe agụụ ma na-ata ahụhụ site na agha ahịa. Nye ha, ịgba ohu bụ ohere. Chinamen nke mbụ ahụ bịara na Cuba na 1847, mgbe ahụ, ụgbọ mmiri abụọ ọzọ bịarutere na 1854. Ihe ka ọtụtụ n'ime ha dabara na shuga na-emepụta agwaetiti Jamaica, Trinidad, Cuba na Guyana. A kpọtara ụfọdụ n'ime ụfọdụ agwaetiti ndị dị ntakịrị. Ndị China dị ole na ole karịa ndị India na-ahụ maka ndị ohu na-abịa n'otu oge ahụ na ndị ohu Africa bụ ndị bịara n'ihu ha.
Ndị ha na-asụ asụsụ ha na omenala ha.
Afọ Ohu Ohu Ohu:
E nwere nanị ụmụ nwanyị China anọ maka 100 ụmụ nwoke China nọ n'ohu. Ya mere, ndị ikom ahụ na-esi onwe ha na-eme onwe ha ebe ha nọbubu ohu, nke nwere kichin na-adịghị mgbochi, ezughị ike na-ezughị ezu, ma nwee nanị ngwa ndị dị mkpa: a wok, cleaver, spatula, and cutting board.
A naghị enwe ihe oriri na nri ndị Chinese na-anọghị n'oge mmalite. Naanị ihe oriri ole na ole nwere ike ịnarị njem njem ụgbọ mmiri ogologo oge, dịka nchịkọta a na-acha ọkụ, soy sauce, na ngwa nri nwere ike ịchọta. Ọbụna osikapa kwadoro. Ihe kachasị mkpa ọ bụghị ngwa ngwa ruo narị afọ nke iri abụọ.
Enweghị ihe ndị bụ isi iji dozie ntụziaka ha nwere ike ịbụ ihe mere ndị China anaghị enwe nnukwu mmetụta na nri Caribbean. Ozokwa, ndị ikom ahụ anaghị achọ ime mgbanwe maka ndụ ọhụrụ ha ma gbanwee ihe ha na-eri na ihe ndị dị na agwaetiti. Otú ọ dị, e nwere mmadụ abụọ. Ha kwetara iji rum mee ka ha rie ihe oriri, ha na-ahọrọ ihe dị mfe nke okpukpu ikuku Africa. Ọ na-eme ka nkwadebe nri dị mfe na ngwa ngwa mgbe ogologo ụbọchị gafere n'ọhịa.
Ogologo Oge Obere nke Ije Ozi:
Ka ndị China kwabatara banye na ndụ ọhụrụ ha, a hapụrụ ụfọdụ ndị ka ha na-eche ubi. Akwụkwọ nri dịgasị iche iche kwere ha ka ha mee pọọl na-eme ememe ha. E kwere ka ha ree ahịa ha na ahịa ya na mmiri mmiri na-asọ oyi site na mmiri mmiri na ọdọ mmiri na mangroves. N'etiti agwaetiti ụfọdụ, a nabatara ndị China ka ha biri na mpaghara ebe ha nwere ike ịchọtaghachi na ezinụlọ ha, na-asụ asụsụ ha, ma na-azụkwa ihe ubi ha na ihe oriri na-edozi nri nke gụnyere nsị na osikapa, na ịzụlite anụ ụlọ.
Ihe mgbochi ọzọ nke na-abawanye na mmanụ aṅụ dị ka ụlọ ọrụ apiary guzobere na Caribbean.
E gosipụtara na ohu ahụ bịara na njedebe na 1917, mgbe ọchịchị Britain kwadoro njem nke ndị ji ụgwọ si India dị ka ndị ohu. Ọtụtụ n'ime ndị China kwabatara alaghachighị na China n'ihi na ha enweghị ikike inweta nkwụghachi azụ n'efu maọbụ enyemaka ọ bụla. Ha nọgidere n'àgwàetiti ndị ahụ ma jiri nwayọọ nwayọọ na-eme njem, na-abanye n'ahịa azụ ahịa na inwe obere ụlọ ọrụ.
Mmetụta Na-adịgide Adịgide:
Otu ememe dị mkpa na Trinidad bụ ihe nketa Chinese. Ụbọchị Iri Abụọ Abụọ bụ ụbọchị ezumike mba n'ụbọchị nke iri nke ọnwa nke iri, nke a na-eme ememe na ịkwadebe ihe oriri ndị na-acha uhie uhie nke dị n'ebe ndịda nke ndị mọnk site na ọbọgwụ ruo n'osisi. Ememe ahụ na-echeta ememe ndị Wuchang na China na October 10, 1911. Nnupụisi a kwụsịrị ọchịchị usoro Qing ma guzobe Republic of China.
Mgbe mgbanwe ahụ gasịrị, ndị China kwabatara, bụ ndị na-abụkarị ndị ahịa na ndị ahịa, bịara jiri obi ha dum nye Trinidad na Tobago, ememe ncheta ahụ bụkwa akụkụ nke ọdịbendị.
Chow Mein bụ nri a maara nke ọma na nke ọma na Caribbean. Ọ malitere ịmalite ịmalite ịmalite oge n'ihi na ọ dị mfe ịchọta ihe abụọ dị mkpa, ihe mgbakwasị, na ngwaahịa. Noodles bụ carbohydrate bụ isi na ndị bi na ndị China si n'àgwàetiti ndị dị mfe ma dịrị mfe. Ejiri anụ ọkụkọ na anụ ezi na-emepụta ndọtị na mgbe ụfọdụ, mkpuru osisi ndị a na-eme kwa ụbọchị.
Onye ọzọ na-ahụkarị ndị Chinese na-emetụta nri dị - nke a na-ejikarị eme ihe na-eme anụ, ma ụbọchị ndị a nwere ike ịbụ ọkụkọ, akwụkwọ nri, ma ọ bụ ihe ụtọ. Ihe oriri ndị a dị ụtọ na-adọgbu onwe ha n'ọrụ ma wepụta oge iji mee ihe, nke na-egosi na ha abụghị ihe oriri kwa ụbọchị. O nwere ike ịbụ na a ga-edebe ha maka oge pụrụ iche.
Ntughari:
Geddes, Bruce. Obere World Food Caribbean. Lonely Planet Publications, 2001. (BỤRỤ NNA NA-EME)
Houston, Lynn Marie. Culture Culture na Caribbean. Greenwood Publishing Group, 2005.
Mackie, Cristinel. Ndụ na nri na Caribbean. Ian Randle Publishers, Limited, 1995. (NKWU NDỊ NA-EME)